Wnioski i rekomendacje po „Sustainable Industry Lab’24”

11 lutego 2024

Konferencja „Sustainable Industry Lab’24” (SILab’24) zorganizowana 6 lutego 2024 r. przez UNEP/GRID-Warszawa umożliwiła debatę przedstawicieli biznesu, środowisk naukowych i eksperckich, oraz administracji europejskiej i centralnej. Gościnią specjalną była wiceministra Klimatu i Środowiska, Anita Sowińska. 

Konferencję SILab ‘24 zorganizowano w przededniu szóstej sesji Zgromadzenia ONZ ds. Środowiska (United Nations Environment Assembly, UNEA), przybliżając wyzwania, które do końca tego roku mają zostać uregulowane nowym prawem międzynarodowym ONZ UN Plastics Treaty. Proces legislacyjny rozpoczął się wraz z Rezolucją UNEA 5/14, przyjętą przez rządy państw podczas poprzedniej sesji UNEA w roku 2022. Konsensus, do którego przygotowania trwały kilka lat, ma wagę Porozumienia Paryskiego (w sprawie utrzymania globalnego ocieplenia na bezpiecznym poziomie), i zawartego wcześniej Protokołu Montrealskiego (w sprawie ochrony warstwy ozonowej).

Trzy sesje plenarne konferencji SILab ’24 poświęcone były kolejno zagadnieniom wyzwań, rozwiązań i regulacji, jakie pojawiają się w drodze celu ograniczenia zanieczyszczenia środowiska plastikiem.

Wyzwania środowiskowe

W panelu „W labiryncie wyzwań”, moderowanym przez Tadeusza Nowickiego (Grupa Ergis SA), zastanawiano się, jak odnaleźć się w labiryncie globalnych, europejskich i krajowych wyzwań związanych z właściwym wykorzystaniem tworzyw sztucznych. Szymon Mordasiewicz (Consumer Panel Services GfK) odniósł się do rankingu postrzeganych przez konsumentów wyzwań środowiskowych, w których zanieczyszczenie tworzywami sztucznymi zajmuje dalekie 8. miejsce. Zasugerował, że ludziom trzeba dostarczyć powód, dla którego nadadzą oni wagę danemu wyzwaniu. Anna Simon (Komunikacja Plus PR), przyznała, że ogromnym problemem jest brak dostatecznej wiedzy konsumentów na temat plastiku w środowisku, jako efekt słabej reprezentacji tego wyzwania w mediach. Z kolei Maria Andrzejewska (UNEP/GRID-Warszawa), odnosząc się do wymowy przekazu przypomniała, że pierwszym i zasadniczym przesłaniem ONZ od dawna jest „if you can’t reuse it — refuse it”, a więc także refleksja nad tym, czy to, co konsument może kupić, będzie mu naprawdę potrzebne.

Możliwe rozwiązania

W dyskusji zatytułowanej „W labiryncie rozwiązań”, którą poprowadziła prof. Joanna Kulczycka (AGH) rozmawiano o współpracy w łańcuchu dostaw i kryteriach oceny produktów GOZ. Zastanawiano się, w jakim stopniu rozwiązania, które powinny być wdrażane, są już wdrażane? Odnosząc się do ekoprojektowania, Marta Krawczyk (SGS), przyznała, że choć zmiany bywają niezauważane, firmy często wdrażają już nowe zasady i te zmiany zachodzą. Na pytanie, z jakimi technologicznymi i innowacyjnymi wyzwaniami dzisiaj stoją recyklerzy, Andrzej Kubik (REPLAS Recycling Plastics) przedstawił argumenty za koniecznością zafunkcjonowania imperatywu prawnego obok ekonomicznego, jeżeli mają zostać wdrożone założenia GOZ. Postulował też stworzenie bazy norm dla tworzyw sztucznych, ułatwiających identyfikację ich właściwości, np. mechanicznych, przetwórczych czy przydatności do kontaktu z żywnością. Z kolei zdaniem Anny Kozery-Szałkowskiej (Plastics Europe Polska), recykling chemiczny najlepiej wpisuje się w ideę GOZ, ponieważ pozwala zagospodarować odpady bezpośrednio, tak, że nie trafiają ani na wysypiska, ani do spalarni.

Ramy prawne

O tym, na jakich aspektach regulacyjnych należy się skupić, żeby przybliżyć biznesowi realizację wymaganych działań zastanawiali się uczestnicy „W labiryncie regulacji” — panelu plenarnego prowadzonego przez Ewelinę Łukasik-Morawską (PwC). Anita Sowińska (Ministerstwo Klimatu i Środowiska), jako najważniejsze wskazała rozporządzenie PPWR. Również system kaucyjny dla butelek plastikowych, którego możemy się spodziewać w przyszłym roku. W związku z tym ostatnim, wspomniała, że z uwagi na zidentyfikowanie obszaru pewnych ryzyk, jest on obecnie w fazie zbierania uwag i ma przed sobą rundę konsultacji społecznych. Wspomniała, że pewnym wyzwaniem jest też ROP, który jest w fazie analiz i opracowywania metodologii. Trwają w nim jeszcze prace nad komponentem finansowania, którego stabilność zagwarantuje skuteczność systemu.

Reprezentujący regulatora na szczeblu Komisji Europejskiej Werner Bosmans, na pytanie o to, jakiego rodzaju rada mogłaby popłynąć do polskich przedsiębiorców z Komisji Europejskiej, odparł, że Komisja w pierwszej kolejności patrzy na potrzeby społeczeństwa. Następnie, planując regulacje ocenia się, w jaki sposób zredukować presję na środowisko, i to samo jego zdaniem dzieje się, kiedy dane działanie planowane jest przez biznes. Dodał też, że nie istnieje tworzywo, które miałoby zerowe oddziaływanie na środowisko, dlatego najlepszym rozwiązaniem jest powtórne użycie.

Druga część konferencji dedykowana była ćwiczeniom w ramach laboratorium dyskusji z podziałem na okrągłe stoły branżowe. Dyskusje dotyczyły aspektów gospodarowania tworzywami sztucznymi, a zwłaszcza zagadnień związanych z produkcją, projektowaniem, użytkowaniem i unieszkodliwianiem plastiku.

Raport „Tworzywa sztuczne. W gospodarce, nie w środowisku”

Podczas konferencji premierę miał raport wstępny z wnioskami prac zespołów biorących udział w inicjatywie #EndPlasticPollution. W prace nad publikacją zaangażowali się przedstawiciele nauki, biznesu i organizacji społecznych. Przedstawione przez nich rekomendacje bazują na aktualnej wiedzy, trendach rynkowych i dobrych praktykach. Raport skierowany jest do regulatorów i przedstawicieli środowisk biznesowych.

Raport jest dostępny tutaj»

Źródło: inf. pras.