Atom i gaz w unijnej taksonomii?

4 stycznia 2022

Komisja Europejska zaproponowała, aby wśród źródeł energii zgodnych z założeniami unijnej taksonomii znalazł się zarówno gaz ziemny, jak i energia atomowa.

31 grudnia 2021 r. Komisja Europejska rozpoczęła konsultacje z Grupą Ekspertów Państw Członkowskich ds. Zrównoważonego Finansowania i Platformą ds. Zrównoważonego Finansowania w sprawie projektu tekstu aktu delegowanego uzupełniającego taksonomię obejmującego niektóre działania związane z gazem i energią jądrową.

Taksonomia UE ukierunkowuje i mobilizuje prywatne inwestycje w działania niezbędne do osiągnięcia neutralności klimatycznej w ciągu najbliższych 30 lat. Obecny koszyk energetyczny w Europie różni się w zależności od państwa członkowskiego. Niektóre kraje Europy są nadal w dużym stopniu oparte na węglu o wysokiej emisji dwutlenku węgla. Taksonomia przewiduje działania energetyczne, które umożliwiają państwom członkowskim przejście w kierunku neutralności klimatycznej z tak różnych stanowisk.

Biorąc pod uwagę doradztwo naukowe i obecny postęp technologiczny, a także różne wyzwania związane z transformacją w państwach członkowskich, Komisja uważa, że ​​gaz ziemny i energia jądrowa mają znaczenie jako środek ułatwiający przejście w kierunku przyszłości opartej głównie na odnawialnych źródłach energii. W ramach taksonomii oznaczałoby to klasyfikację tych źródeł energii w jasnych i ścisłych warunkach (na przykład gaz musi pochodzić ze źródeł odnawialnych lub charakteryzować się niską emisją do 2035 r.), w szczególności ponieważ przyczyniają się one do przejścia na neutralność klimatyczną.

Ponadto, aby zapewnić przejrzystość, Komisja zmieni akt delegowany w sprawie ujawniania taksonomii, tak aby inwestorzy mogli określić, czy działalność obejmuje działalność gazową czy jądrową iw jakim zakresie, tak aby mogli dokonać świadomego wyboru.

Działania objęte tym uzupełniającym aktem delegowanym przyspieszyłyby stopniowe wycofywanie się z bardziej szkodliwych źródeł, takich jak węgiel, oraz skłoniłyby nas do bardziej ekologicznego koszyka energetycznego, który jest bardziej niskoemisyjny.

Podobnie jak w przypadku innych działań w ramach rozporządzenia w sprawie taksonomii, kryteria dotyczące działań związanych z gazem i energią jądrową będą aktualizowane w miarę rozwoju technologii.

Konsultacje z Platformą ds. Zrównoważonego Finansowania i Grupą Ekspertów Państw Członkowskich ds. Zrównoważonego Finansowania w sprawie wszystkich aktów delegowanych na mocy rozporządzenia w sprawie taksonomii potrwają do 12 stycznia. Komisja przeanalizuje ich wkład i formalnie przyjmie uzupełniający akt delegowany w styczniu 2022 r. Następnie zostanie on przesłany współprawodawcom do zbadania.

Podobnie jak w przypadku pierwszego aktu delegowanego dotyczącego klimatu, Parlament Europejski i Rada (które przekazały Komisji uprawnienia do przyjęcia tego aktu delegowanego) będą miały cztery miesiące na zbadanie dokumentu i, jeśli uznają to za konieczne, na zgłoszenie mu sprzeciwu . Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie taksonomii obie instytucje mogą wystąpić o dodatkowe dwa miesiące na kontrolę. Rada będzie miała prawo sprzeciwić się temu przez odwróconą wzmocnioną większością kwalifikowaną (co oznacza, że ​​co najmniej 72% państw członkowskich (tj. co najmniej 20 państw członkowskich) reprezentujących co najmniej 65% ludności UE musi wyrazić sprzeciw wobec aktu delegowanego) , a Parlament Europejski większością głosów (tj. co najmniej 353 posłów) na posiedzeniu plenarnym.

Po zakończeniu okresu kontroli i zakładając, że żaden ze współprawodawców nie wyrazi sprzeciwu, (uzupełniający) akt delegowany wejdzie w życie i zacznie obowiązywać.

Dlaczego Komisja Europejska chce rozszerzyć taksonomię?

Obecnie koszyk energetyczny w Europie różni się w poszczególnych państwach członkowskich. Niektóre kraje UE są nadal w dużym stopniu oparte na węglu o wysokiej emisji dwutlenku węgla. Taksonomia UE przewiduje działania, które umożliwiają państwom członkowskim przejście w kierunku neutralności klimatycznej, z uwzględnieniem specyfiki poszczególnych gospodarek.

Dlatego w przesłanym do krajów członkowskich UE dokumencie Komisja Europejska zaproponowała, aby w unijnej taksonomii uwzględnić – poza odnawialnymi źródłami energii – także energię atomową i gaz ziemny.

Wg KE mają one znaczenie jako środek ułatwiający przejście w kierunku przyszłości opartej głównie na odnawialnych źródłach energii. W ramach taksonomii oznaczałoby to klasyfikację tych źródeł energii pod ściśle określonymi warunkami – na przykład gaz musi pochodzić ze źródeł odnawialnych lub charakteryzować się niską emisją do 2035 r. Ma to wesprzeć kraje członkowskie w dążeniach ku neutralności klimatycznej.

Przejściowo energetyka gazowa, a docelowo energia jądrowa jako narzędzia wspierające transformację

Jak informuje portal Euractiv.pl, powołujący się na publikację dziennika „Financial Times„, energetyka gazowa ma być traktowana wyłącznie jako rozwiązanie przejściowe. Nowe elektrownie gazowe mają zastąpić stare elektrownie na paliwa kopalne – przede wszystkim węglowe.

W przesłanej do państw członkowskich propozycji KE podkreśla, że kluczową rolę, obok OZE, ma pełnić energetyka jądrowa. Na konieczność sięgnięcia po energię jadrową jako alternatywę umożliwiającą osiągnięcie celów klimatycznych UE do 2050 r. zwrócił ostatnio uwagę Thierry Breton, unijny komisarz ds. rynku wewnętrznego.

Według założeń z unijnego dofinansowania będzie można skorzystać wtedy, gdy elektrownia jądrowa otrzyma zgodę na budowę do 2045 r., zaś istniejące już elektrownia muszą być rozbudowane lub zmodernizowane najpóźniej do 2040 r.

Państwa UE będą musiały także zapewnić bezpieczny wywóz odpadów oraz bezpieczną rozbiórkę, jeśli jakaś elektrownia zostałaby wygaszona.

Propozycje KE budzą kontrowersje w niektórych krajach członkowskich, o czym informuje m.in. serwis Euractiv.pl >>

Eksperckie konsultacje mają potrwać do 12 stycznia br.

Źródło: euractiv.pl, ft.com, inf. wł.