Jak zrobić odpowiedzialny prezent?

Jak zrobić odpowiedzialny prezent?

Święta to czas prezentów. Nie tylko tych tradycyjnie dawanych i otrzymywanych w gronie rodzinnym, czy wśród znajomych. Prezenty świąteczne to także ważny z marketingowego punktu widzenia sposób na podtrzymanie i zaznaczenie wyjątkowości relacji z kluczowymi klientami, dostawcami i kontrahentami. Jest kilka sposobów na to, żeby rozsyłane prezenty nie stanowiły tylko wykonania budżetu marketingowego ku uciesze agencji reklamowych i ich podwykonawców nadrukowujących nasze logo na kolejnym ołówku, kubku, kalendarzu, długopisie, planerze, notatniku, czy lnianej torbie. Prezent świąteczny może być odpowiedzialny.

Anatomia zysku

Myślimy kategoriami biznesowymi. Przyzwyczailiśmy się do tego, że za każdy towar, a w naszym wypadku prezent, trzeba zapłacić. Nie ma w tym nic dziwnego. Ale odpowiedzialność za właściwie dobrany prezent zaczyna się nieco głębiej – od pomyślenia co dzieje się z zyskiem podmiotu, u którego towar kupiliśmy. Kto w nim partycypuje, na co jest przeznaczany i czy w ogóle ktoś przejrzyście wyjaśnia na co z nim się dzieje. Wśród różnych podmiotów możemy dość łatwo znaleźć podmioty, które wykorzystają wypracowany w ten sposób zysk na jasno określone cele społeczne.

Istnieją podmioty, które prowadzą działalność gospodarczą – generują zysk, ale zgodnie z obowiązującym je prawem w całości przeznaczają go na działalność związaną z pożytkiem publicznym. Co ważne, działania takich organizacji polegające na generowaniu zysku, są tylko uzupełnieniem ich codziennej działalności, ale gwarantują stabilny dopływ gotówki na realizowane inicjatywy. W tej grupie znajdują się organizacje pozarządowe prowadzące działalność gospodarczą, spółdzielnie socjalne i niektóre spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Jeśli kupujemy towar, niezależnie od tego kto prowadzi dany biznes – czy jest to spółka czy organizacja pozarządowa – zysk był, jest i zawsze będzie wkalkulowany cenę towaru albo usługi. Ale od nas zależy, czy ten zysk nadal będzie pracował w sektorze społecznym, napędzając inicjatywy podejmowane przez organizację.

Jak znaleźć odpowiedzialnego dostawcę

W naszej okolicy na pewno działają organizacje łączące biznes i działania społeczne, dostarczające różne usługi i towary. Powszechnie określa się ten sektor ekonomią społeczną i pod takim szyldem należy szukać potencjalnych dostawców. Niestety nie jest to proste, bo ekonomia społeczna wciąż się rozwija, a stworzenie spójnego spisu organizacji i instytucji jest trudny ze względu na dużą liczbę powstających i zamykających się podmiotów i ich różnorodność.

Nie ma jednego miejsca, które zbierałoby wszystkie informacje na ten temat, dlatego wymaga to od nas zaangażowania i aktywnego szukania. Szczególnie, że nie wszystkie organizacje pozarządowe chwalą się tym, że prowadza działalność gospodarczą. Istnieje jednak kilka list, spisów, wykazów i baz, które to ułatwiają.

Do interesujących nas organizacji należą:

Jeśli więc zależy nam na odpowiedzialnych prezentach, to pierwszy krok musimy wykonać sami i przeanalizować dostępne dane. Na całe szczęście większość z nich jest dostępna przez internet, a raz zrobione przeszukanie pozwoli nam zebrać informacje możliwe do wykorzystania w przyszłości.

Gdzie szukać

Organizacje pozarządowe prowadzące działalność gospodarczą – najbardziej obszernym spisem są bazy danych portalu ngo.pl. Różnią się one tym od baz Krajowego Rejestru Sądowego, że organizacje samodzielnie muszą się do baz wpisać, oraz aktualizować dane. Daje to gwarancje, że w bazach znajdują się podmioty aktywnie działające.

Spółdzielnie socjalne – Ogólnopolski Związek Rewizyjny Spółdzielni Socjalnych (OZRSS) stworzył listę wszystkich spółdzielni socjalnych działających w Polsce (dane na maj 2015). Katalog grupuje spółdzielnie według regionów. Nie ma danych na temat profilu spółdzielni i realizowanych przez nie działań, więc namierzenie ciekawych podmiotów blisko nas wymaga dodatkowego poszukiwania. Ale warto, bo to właśnie spółdzielnie socjalne produkują najciekawsze, szczególnie kiedy poszukujemy prezentów świątecznych.

Centra Integracji Społecznej (CIS) i Kluby Integracji Społecznej (KIS) – CISy i KISy działają aktywizując osoby zagrożone wykluczeniem społecznym. Rejestrowane są przez Wojewodów i to na stronach Urzędów Wojewódzkich należy szukać aktualnych baz danych. Po nazwie CISu lub KISu można dojść do oferowanych przez nie towarów lub usług.

Zakład Aktywizacji Zawodowej – działają w celach rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. Lista większości ZAZów wraz z mapą jest udostępniona na stronach Związku Pracodawców Zakładów Aktywności Zawodowej. Dodatkowo ZAZy mają swoją dedykowaną bazę w serwisie bazy.ngo.pl. Podobnie jak w przypadku CISów i KISów, ZAZy rejestruje się u Wojewodów i aktualne listy działających ZAZów w każdym regionie znajdują się na stronach Urzędów Wojewódzkich.

Mapa Podmiotów Ekonomii Społecznej to serwis stworzony przez FISE, pozwalający na geolokalizację najbliższych podmiotów ekonomii społecznej i zaawansowane wyszukiwanie. Mapy poszczególnych regionów dostępne są także w pdf. Niestety ostatnia aktualizacja w 2013 roku, więc podmiotów powstałych po tym roku nie ma w spisie.

Nie zawsze podmioty sektora ekonomii społecznej są wystarczająco silne, żeby wspierać się dużą kampania promocyjną, dzięki której dotrą do potencjalnych klientów. W niektórych przypadkach tworzą sieci, dzięki którym ich produkty pojawiają się w dedykowanych sklepach online. Przykładem mogą być sklepy wspierajwybieraj.pl czy małopolskiej ekonomii społecznej.

Sprzedaż zaangażowana społecznie

Sklepy charytatywne, czyli „charity shop”, to sklepy prowadzone przez niektóre organizacje, z których zyski napędzają ich działania statutowe. Jest to działanie stosunkowo słabo rozwinięte w Polsce, ale z ogromnym potencjałem. Większość sklepów opiera się na modelu sprzedaży rzeczy pozyskanych od indywidualnych darczyńców – czyli sklepów z używanymi rzeczami, ale nie jest to reguła i w niektórych możemy znaleźć także rękodzieło artystyczne. Liczba takich sklepów rośnie z roku na rok. Jednymi z pierwszych sklepów tego typu są sklepy Fundacji Largo w Krakowie i Fundacji Sue Ryder w Warszawie. Niektórym blogerom udało się nawet zrobić całkiem sporą listę takich sklepów w Polsce.

Duże organizacje ekonomii społecznej tworzą swoje własne sklepy internetowe, dzięki którym możemy bezpośrednio wesprzeć ich działalność. Przykładem mogą być Sklep Przyjaciół Polskiej Akcji Humanitarnej czy sklep Pracowni Rzeczy Różnych Fundacji SYNAPSIS.

Obok podmiotów ekonomii społecznej istnieją także inicjatywy, które wykorzystują narzędzia marketingu zaangażowanego społecznie. Serwis internetowy FaniMani.pl zrzesza 1000 sklepów internetowych i umożliwia wskazanie konkretnej inicjatywy, która otrzymuje procent od wartości naszych zakupów. Zakupy, w ramach których wspieramy sektor społeczny możliwe są także z wykorzystaniem platformy Allegro Charytatywni.

W okresie świątecznym także sami producenci i dystrybutorzy realizują akcje marketingowe, w ramach których dzielą się zyskiem z potrzebującymi. Do ich znalezienia wystarczy obserwacja rynku. Można też zapoznać się lub zainspirować akcjami, które były realizowane do tej pory i które zostały zgłoszone do Raportu „Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre praktyki”.

Czy prezent naprawdę jest potrzebny?

To pytanie powinniśmy zadać sobie na początku planowania listy zakupów. Czy naprawdę przekazywanie prezentów rzeczowych jest potrzebne i osiągniemy tym cel w postaci budowania wizerunku naszej organizacji? Czy odbiorcy docenią kolejne otrzymane materiały marketingowe, długopisy, planery albo notesy?

Zrobienie prezentu i pokazanie swojej odpowiedzialności nie zawsze musi wiązać się z przekazaniem namacalnego podarunku. Do takich działań zachęca między innymi UNICEF w akcji „Prezenty bez pudła”. W ramach zakupów możemy wesprzeć finansowo określone działanie UNICEF w zamian za… certyfikat. Taki spersonalizowany certyfikat możemy komuś przesłać jako prezent, który na pewno podkreśli zaangażowanie społeczne firmy.

Nie tylko od święta

Zakupy prezentów świątecznych to doskonały pretekst do tego, żeby zorientować się w możliwościach wspierania różnych podmiotów, mogących wykorzystać zysk z takich zakupów dla celów społecznych.

Statuetki konkursu dla dziennikarzy „Pióro odpowiedzialności” organizowanego corocznie przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu. Wykonane przez Fundację SYNAPSIS – podmiot ekonomii społecznej.

Nie jest to jednak jedyny czas, kiedy robimy w biurze zakupy albo zmawiamy usługi. Warto jest przy okazji zorientować się, czy realizowane często zakupy różnych materiałów biurowych, usług cateringowych czy serwisu sprzątającego nie mogą być realizowane przez podmioty ekonomii społecznej.

Nawet jeśli nie zdecydujemy się na takie zakupy, to możemy wspomóc ekonomię społeczną i potrzebujących poprzez pokazanie możliwości zrobienia odpowiedzialnych prezentów naszym pracownikom, podwykonawcom i kontrahentom. W końcu oni także będą kupowali wiele rzeczy dla swoich pracowników, współpracowników, rodziny czy znajomych.

Nie zapomnijmy im przy tym życzyć odpowiedzialnych świąt.