Artykuł ekspercki

Gra w zrównoważenie

2 kwietnia 2014

Najbliższe lata będą bez wątpienia należały do miast. I to z kilku powodów, a pierwszym z nich jest nasilający się proces urbanizacji. Według danych Biura Statystycznego ONZ, do 2025 roku ponad 85% mieszkańców Europy będzie żyć na terenach miejskich, a trend migracji do miast najprawdopodobniej zintensyfikuje się w przyszłości.

Również nowe rozdanie funduszy europejskich i tworzona obecnie Krajowa Polityka Miejska przekierowują uwagę z państw i regionów – właśnie w stronę miast. Dofinansowane będą zatem m.in. innowacyjne rozwiązania z zakresu infrastruktury miejskiej, transportu, budownictwa, wykorzystania nowych technologii, a także włączania mieszkańców w proces zarządzania miastem.

Dlaczego miasta są tak ważne? Ponieważ jako spójne systemy szybciej reagują na zmianę niż większe struktury, typu powiaty czy województwa. W miastach szybciej można znaleźć rozwiązania na najważniejsze problemy społeczne, środowiskowe i ekonomiczne, a przede wszystkim szybciej i efektywniej wdrożyć je w życie. Rozwiązania z poziomu miast mogą być także łatwiej replikowane na terenie innych miast. Stąd często mówi się o miastach przyszłości – jako „smart cities” lub „resilence cities”.  W konsekwencji tych zjawisk obserwujemy obecnie zmianę poziomu myślenia (i mówienia) o wdrażaniu idei zrównoważonego rozwoju – z poziomu globalnego na lokalny – stąd znacząca rola miast i władzy lokalnej, o czym pisał już Benjamin Barber, twierdząc, że władza powinna na powrót zostać oddana w ręce burmistrzów.

Nadal wyzwaniem pozostaje jednak takie zarządzanie miastem, aby rozwijało się w sposób zrównoważony, z jednoczesnym uwzględnieniem aspektów społecznych, środowiskowych i gospodarczych. Wymaga to ustalenia konkretnych zasad „gry w zrównoważenie”, w której brać udział będą różni aktorzy.

Reguły gry

Zarządzanie miastem z uwzględnieniem perspektywy zrównoważonego rozwoju wymaga od władz lokalnych zaangażowania wielu grup w proces współtworzenia miasta, w myśl zasady: „Nic o nas bez nas”. Pierwszą z nich są mieszkańcy, coraz bardziej otwarci na dialog, domagający się możliwości współuczestniczenia w projektowaniu przestrzeni miejskiej. Powoli popularność zyskują referenda lokalne, budżety partycypacyjne czy takie koncepcje jak CitiPartnerships (projekt współpracy międzysektorowej na rzecz rozwoju miast).  Liczne oddolne inicjatywy miejskie wymuszają na władzach większą transparentność w działaniach. Ciekawym przykładem jest tu Gdynia, w której z inicjatywy prezydenta miasta uruchomiono serwis Cennik miejski. Można w nim znaleźć informacje dotyczące wydatków miasta na transport publiczny, utrzymanie terenów rekreacyjnych, placówek publicznych, a także na średnie pensje urzędników miejskich. Powoli w proces rozwoju miasta włączani są przedsiębiorcy i inwestorzy. Zrównoważone miasta to bowiem doskonały impuls do wspierania innowacyjności lokalnych przedsiębiorców, także we współpracy z ośrodkami naukowymi i badawczymi.

Nowi gracze

Tocząca się od wielu lat dyskusja o zrównoważonym rozwoju miast nasila się, a włączony do niej zostaje również biznes. W Polsce widoczny jest już trend zrównoważonego budownictwa – nowo powstające biurowce projektowane są w taki sposób, aby spełniały wysokie standardy środowiskowe i oczekiwania nawet najbardziej wymagających klientów. Za nim pojawiają się liczne rozwiązania biznesowe pomagające władzom lokalnym odpowiadać na realne problemy miejskie. Wśród nich wymienić można chociażby system zarządzania sygnalizacją świetlną rozwiązujący problem zakorkowanych ulic, system monitoringu karetek skracający czas docierania pomocy do pacjentów, zdalny monitoring pomiaru zużycia wody pomagający wprowadzić realne oszczędności dla miasta i mieszkańców. Pojawia się również coraz więcej inicjatyw realizowanych we współpracy: biznes – urzędy miast. W wielu przypadkach nie można jeszcze mówić o układach partnerskich (partnerstwa publiczno-prywatne), lecz współpraca ta na pewno będzie się rozwijać.

Widać zatem, że pojęcie zrównoważonego miasta jest bardzo szerokie i swoją przestrzeń oraz inspirację do działania może tu znaleźć niemal każda branża, najważniejszy jest tu chyba jednak dialog społeczny i współpraca międzysektorowa, które stanową fundament wszystkiego, co chcemy określić mianem „zrównoważony”.

Dowiedz się więcej o wyzwaniach, jakie stoją na drodze do bardziej zrównoważonych miast!

Autorzy