Etyka w organizacji

Etyka w organizacji

Specjaliści zajmujący się CSR podkreślają, że odpowiedzialny biznes nie oznacza pytania o sposób wydawania pieniędzy, ale ich zarabiania. Nie ulega wątpliwości, że biznes, podobnie jak inne sfery ludzkiego życia, posiada swój wymiar etyczny i podlega ocenie moralnej.

Przedmiotem oceny jest właśnie to, czy firmy uczciwie swój zysk generują. Dla praktyków CSR równie istotną kwestią pozostaje udowadnianie braku sprzeczności między konkurencyjnością i etycznością biznesu. A nawet więcej, że dopiero etyczne postępowanie warunkuje profesjonalizm działania. Dla interpretacji danych postaw i zachowania potrzebny jest wspólny system wartości jako punkt odniesienia. Polska, podobnie jak większość krajów Europy, ukształtowana została przez wpływy etyki chrześcijańskiej i humanistycznej. Dlatego w kulturze Starego Kontynentu mocno zakorzenione i doceniane są: wrażliwość i solidarność społeczna, afirmacja istoty ludzkiej. Co znajduje swoje odzwierciedlenie również w koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu. U jej podstaw leżą prawa człowieka, prawa pracownicze, pojęcie dobra wspólnego.

Jak pokazuje historia, niewystarczające jednak okazuje się proste ustanowienie wspólnych, etycznych standardów w celu przeciwdziałania nadużyciom sfery gospodarczej. Często nawet bardzo prężnie działające organizacje branżowe, które dbają o wysokie standardy etyczne, nie są w stanie zapobiec upadkom moralnym ich członków. Historia przecież zna wydarzenia, które, niestety, prowokują do pytań o sens i realność założeń CSR. Pamiętamy rok 2008 i załamanie na rynkach finansowych, eksplozję platformy wiertniczej Deepwater Horizon w 2010 roku, na której wykonywane były prace na zlecenie koncernu BP, czy 2013 rok, który przyniósł śmierć ponad 1100 pracowników w fabryce odzieży w Bangladeszu.

Kryzysy są wpisane w życie organizacji. Niektórych jednak można by uniknąć lub ograniczyć ich zasięg, budując etyczną infrastrukturę i kulturę organizacyjną, która w swoich założeniach ma wartości moralne towarzyszące codziennej pracy zespołu. Chodzi jednak o te prawdziwe wartości, z którymi dana grupa jest się w stanie identyfikować.

Pierwsze kodeksy etyki powstawały już w czasach starożytnych. Współcześnie wiele branż i zawodów, coraz częściej także firm takie przewodniki postępowania posiada i coraz częściej mają one dla organizacji realną wartość. Oprócz określenia wartości, którymi pracownicy i kadra zarządzająca mają się kierować, wokół kodeksu tworzony jest system etyczny i wdrożone są narzędzia umożliwiające podtrzymanie określonej kultury organizacyjnej. W firmach pojawiają się stanowiska compliance officer (np. Grupa Polpharma) czy rzeczników etyki (np. PGNiG), czuwających nad zgodnością decyzji biznesowych z prawem i przyjętymi zasadami etycznymi. Zapobieganiu nadużyć ma służyć narzędzie whistleblowing, umożliwiające zgłaszanie nieprawidłowości. Wciąż jednak stanowiące wyzwanie dla firm przede wszystkim w dwóch aspektach: ochrony sygnalisty i negatywnych konotacji tego zjawiska, kojarzącego się z donosicielstwem. Organizacje podejmują się przeprowadzenia audytów etycznych i szkoleń. Zestaw tych działań i procedur ukierunkowany jest w głównej mierze do wewnątrz organizacji, chociaż nie bez znaczenia pozostaje ich zewnętrzna percepcja. Coraz częściej otoczenie biznesu docenia fakt, że ma w firmie godnego zaufania partnera utożsamiającego się z ważnymi dla innych wartościami, jak uczciwość czy odpowiedzialność.

Praktyka

Dylematy etyczne pojawiają się w życiu każdej organizacji. Niekiedy przeobrażają się w problemy etyczne rodzące wiele negatywnych skutków. Zarządzanie kwestiami etycznymi w organizacji oznacza, że przedsiębiorstwa wdrażają różnorodne rozwiązania sprzyjające przejrzystości i wysokim standardom etycznym. Firma GSK jest przykładem organizacji, która przyjęła szczegółowe samoregulacje w obszarze etyki pracy. Za politykami dotyczącymi etyki pracy stoi potrzeba minimalizowania ryzyka etycznego oraz budowania jasnych i transparentnych zasad współpracy na poziomie przedsiębiorstwa, a także w relacjach z interesariuszami. Etyka jest częścią kultury organizacji zbudowaną na wartościach moralnych. Jest istotnym elementem wyznaczającym granice dla działań niepożądanych, jak również porządkuje wspólną sferę zachowania członków zespołu.

Odpowiedzialność społeczna na poziomie jednostki to m.in. przestrzeganie zasad i norm moralnych. W przedsiębiorstwach wartości, normy i zasady postępowania kluczowe dla danej organizacji są kodyfikowane i stanowią przewodnik etyczny. W Lyreco zasady te ujęto w formę kodeksu etycznego dla pracowników oraz dostawców. Dokument adresowany do zespołu ma za zadanie wskazywać kwestie związane z zachowaniami nieetycznymi oraz niezgodnymi z zasadami organizacji i przeciwdziałać im. Kodeks etyczny dla dostawców jest punktem odniesienia dla budowania relacji z tą grupą interesariuszy, wyznaczając reguły postępowania i regulując kwestie, które mogą być źródłem problemów etycznych. Kodeksy etyczne są zapisem wartości i norm kluczowych w organizacji. Porządkują i ułatwiają podejmowanie decyzji. Są również narzędziem egzekwowania pożądanego zachowania, mając niekiedy charakter nakazowo-kontrolny.

album biznes ktory zmienia swiat okladkaWięcej informacji i komentarze eksperckie do artykułu znajdują się w naszej jubileuszowej publikacji „Biznes, który zmienia świat”